مکانیک ساخت و تولید

این وبلاگ سعی در نمایش مطالب و مقالات و معرفي وبلاگها و سايتها در زمینه مهندسی مکانیک ساخت و تولید را دارد .

گردش خودرو
ساعت ٥:۳۳ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢٦ امرداد ۱۳٩٠  کلمات کلیدی:

شما میدانید وقتی فرمان خودروی خود را می گردانید چرخهای خودروی شما نیز می گردد. ولی وسایل و جزییات بسیار جالبی میان فرمان و چرخ وجود دارد که باعث این امر می شود.


گردش خودرو

ممکن از شما شگفت زده بشوید اگر بدانید که زمانی شما ماشین خود را می گردانید, چرخ های شما به یک سمت جهت گیری نمی کنند. برای اینکه خودرو به نرمی بگردد هر چرخ باید از یک مسیر دایره ای متفاوت پیروی کند. زمانی که چرخ درون پیچ از دایره ای با شعاع کوچکتر پیروی می کند حقیقتا گردش سخت تری نسبت به چرخ بیرونی دارد. اگر شما برای هر چرخ یک خط عمود منصف رسم کنید این خطوط در نقطه ی مرکز گردش طلاقی می کنند. لذا شکل هندسه ای اهرم فرمان بگونه ای است که چرخ درونی بیش تر از چرخ بیرونی بگردد.

دو نوع سیستم فرمان رایج موجود دارد:

rack-and-pinion

recirculating ball

 

فرمان rack-and-pinion به سرعت به رایج ترین نوع فرمان در خودروها و کامیون ها مطرح شد. به راستی این نوع دارای مکانیزم ساده ی جالبی می باشد. فرمان های  Rack-and-pinion داری دو چرخدنده هستند, اولی rack  که داندانه هایی است که روی یک لوله ی فلزی ایجاد شده است, به هر انتهای لوله ی میله ای که میله ی قید  نام دارد متصل شده است.

دومین چرخدنده pinion می باشد که به شفت فرمان متصل است. زمانی که شما قربالک فرمان را می گردانید چرخدنده ی pinion نیز می گردد و دنده ها ی (rack) را حرکت می دهد. (دندانه های pinion و  rack با هم در گیر هستند). هر انتهای میله ی قید (tie rod) به بازوی فرمان بر روی محور متصل است.

 

چرخدنده های Rack-and-pinion  دو کار را انجام می دهند:

۱-  حرکت چرخشی قربالک فرمان را به حرکت خطی مورد نیاز برای گردش چرخ تبدیل می کند.

۲-  آسان کردن چرخاندن چرخ ها بخاطر کاهش چرخدنده.

 

در اغلب خودروها ۳ الی ۴ دور قربالک فرمان نیاز است تا چرخ را از حالت نهایت چپ به نهایت راست ببرد. ضریب فرمان ضریبی است که میزان گردش چرخ بازای گردش قربالک فرمان را معین می کند. بعنوان مثال اگر یک چرخش کانل فرمان ۳۶۰ درجه  باعث گردش ۲۰ درجه ایی چرخ شود, بنابراین ضریب فرمان برابر است با ۳۶۰ تقسیم بر ۲۰ یا به عبارت دیگر ۱۸:۱ است. ضریب بیشتر بدان معنی است که شما فرمان را برای جابجایی چرخ بیشتر بگردانید, هرچند تقلای کمتری بخاطر ضریب بالای فرمان برای چرخاندن نیاز است.

 

عموما  قایق ها و ماشین های اسپرت دارای ضریب فرمان کمتری نسبت به ماشین های بزرگ و کامیون ها هستند. ضریب کم فرمان عکس العمل سریعتری برای چرخش می دهد، شما ناچار نیستید قربالک فرمان را برای تغییر جهت چرخ زیاد بچرخانید که یک ویژگی خوشایند برای ماشین های اسپرت می باشد. این ماشین ها به اندازه ی کافی سبک هستند که حتی با ضرایب کم , تقلا برای چرخاندن چرخ بیش از اندازه نشود.  بعضی از ماشین ها دارای ضریب فرمان متغییر هستند.که از rack-and-pinion ایی استفاده می کنند که دارای تعداد دندانه های متفاوت در مرکز نسبت به کنار ها هستند.( معمولا تعداد دندانه ها (rack) در مرکز بیشتر از کناره ها است)این باعث می شود که ماشین در آغاز چرخش عکس العمل سریعتری داشته باشد و همچنین هر چه به حد چرخش چرخ نزدیک بشود فرمان نرم تر کار می کند و از تقلا برای چرخاندن کاسته می شود.

 

وقتی از فرمان های rack-and-pinion  در power steering استفاده می شود rack و لوله آن دارای تفاوت اندکی در طراحی هستند. بخشی از لوله ی rack شامل سیلندری است که یک پیستون در وسط آن قرار دارد و به لوله ی rack متصل است. دو مجرای عبور مایع هریک در یک سمت از پیستون قرار دارد. اعمال کردن مایع پرفشار به یک سمت از پیستون باعث به حرکت در آن می شود که در به حرکت در آوردن rack نیروی کمکی را فراهم می کند.

 

اینک به بررسی نوع دیگر فرمان می پردازی:

Recirculating ball steering

فرمان های  Recirculating ball امروزه در بسیاری از کامیون ها و suv ها مورد استفاده قرار می گیرد. اهرمی که در این نوع فرمان چرخ را می چرخاند کمی با فرمان rack-and-pinion  متفاوت است. فرمان Recirculating ball درای یک چرخدنده ی کرمی (worm gear) است. شما می توانید چرخدنده ها را در ۲ قست مختلف نمایش دهید. اولین قسمت بلوک فلزی است که دارای یک سوراخ پیچ دار ( رزوه دار) می باشد. این بلوک دارای دندانه هایی سوار شده بر روی قسمت خارجی خود است که با چرخدنده هایی که موجب حرکت شغال دست می شوند, درگیر است. قربالک فرمان به یک میله ی پیچ دار شبیه به پیچ متصل است که در سوراخ بلوک گیر کرده است. زمانی که قربالک می چرخد پیچ (میله پیچدار) را می چرخاند ولی بجای پیشروی پیچ در بلوک , طبق روال معمول پیچ, این پیچ ثابت نگاه داشته می شود بنابراین چرخش پیچ باعث حرکت بلوک می شود. سپس حرکت بلوک باعث حرکت شغال دست شده و حرکت شغال دست بعد از انتقال به چرخها موجب گردش چرخها می شود. بجای تماس مستقیم پیچ با دندانه های داخلی بلوک, همه ی شیارهای پیچ بوسیله ی بلبورینگ پرشده است که در میان چرخدنده می چرخد وقتی که چرخدنده به چرخش در بیاید.

در حقیقت به دو دلیل از بلبورینگ استفاده می شود:

کاهش اصطحکاک و ساییده شدن

کاهش لنگ زدن چرخدنده<

 

لنگ زدن زمانی که قربالک فرمان را می چرخانیم اتفاق می افتد. بدون توپ ها در چرخدنده ی فرمان, دندانه ها بعد از یک مدت تمایشان با یکدیگر بدلیل خوردگی از دست می دهند که باعث می شود قربالک فرمان هرز بگردد.

Power steering  در این نوع فرمان ها شبیه به power rack and pinion steering  کار می کند. با این تفاوت که نیروی کمکی به یکی از جهات بلوک اعمال می شود.

لنگ زدن زمانی که قربالک فرمان را می چرخانیم اتفاق می افتد. بدون توپ ها در چرخدنده ی فرمان, دندانه ها بعد از یک مدت تمایشان با یکدیگر بدلیل خوردگی از دست می دهند که باعث می شود قربالک فرمان هرز بگردد.

 

Power steering  در این نوع فرمان ها شبیه به power rack and pinion steering  کار می کند. با این تفاوت که نیروی کمکی به یکی از جهات بلوک اعمال می شود.

 Power steeringکلا به معنی سیستم هایی است که تقلای راننده را برای کرداندن فرمان راحت تر می کند.که به دو نوع عمده تقسیم می شود:

هیدرولیکی

الکترونیکی

۲ قمست اساسی در فرمان های هیدرولیکی از نوع rack and pinion وجود دارد:

پمپ

شیر دوار  (rotary valve)

 

نیروی هیدرولیکی مورد نیاز برای فرمان بوسیله پمپ توربینی گردنده فراهم می شود. این پمپ بوسیله ی تسمه با موتور گردانده می شود. پمپ شامل یک مجموعه توربین های جمع شونده که درون یک محفظه ی تخم مرغی شکل می گردد, است. زمانی که توربین می گردد, مایع هیدرولیکی کم فشار از مجرای بازگشت میگیرد و با اعمال نیرو با فشار بالا به مجرای خروج می فرستد. مقدار مایع جریان داده شده به سرعت موتور بستگی دارد. پمپ باید طوری طراحی شود که وقتی موتور زیر بار قرار ندارد بتواند جریان و فشار مناسب را تولید کند, وگرنه پمپ مقدار بسیار بیشتر از مورد نیاز را زمانی که موتور در سرعت های بالاتر می چرخد پمپاژ می کند. پمپ شامل یک شیر خلاص فشار است تا اطمینان حاصل کند که فشار بیش از حد بالا نیست،  بخصوص در سرعت های بالای موتور که مایع بیشتری پمپ می شود و فشار افزایش می یابد.

 

شیرهای دورانی

سیستم power steering باید زمانی به راننده کمک کند که او نیرویی به فرمان وارد کند ( مثل گرداندن فرمان). زمانی که راننده نیروی به فرمان وارد نمی کند ( مثل حرکت در یک مسیر مستقیم), سیستم هیچگونه کمک و دخالتی نمیکند. وسیله ایی که نیروی وارده به فرمان را حس می کند شیر دورانی یا rotary valve نامیده می شود. قسمت اصلی شیر دورانی , میله ی توریسون است.torsion bar میله ی باریک فلزی است که با اعمال گشتاور می چرخد. میله از بالا به شفت فرمان متصل است و از پایین به pinion و یا worm gear  که چرخ را می گرداند, همچنین مقدار گشتاور torsion bar با گشتاوری که راننده برای چرخاندن چرخ استفاده می کند برابر است. هرچه راننده گشتاور بیشتری برای چرخاندن چرخ اعمال کند میله بیشتر می گردد. شفت ورودی فرمان بخشی از شیر ماسوره ای (spool valve) داخلی را ایجاد می کند. این همچنین به انتهای بالای torsion bar متصل شده است. پایین torsion bar به بخش خارجی شیر ماسوره ای متصل شده است. همچنین torsion bar چرخدنده ی خروجی فرمان را می گرداند, که به هریک از چرخدنده های pinion و یا worm gear  وابسته به نوع فرمان ،متصل است.

زمانی torsion bar بگردد بخش داخلی spool valve که به بخش خارجی وابسته است را می گرداند. از آنجایی که بخش داخلی spool valve به شفت فرمان متصل است  و سپس به قربالک فرمان, مقدار گردش بین بخش خارجی و داخلی spool valve به میزان گشتاوری که راننده به قربالک فرمان وارد میکند بستگی دارد.